De klap komt hard aan in Bemelen

Basisschool De Koelebösch in Bemelen gaat dicht. De gemeenteraad van de Zuid-Limburgse gemeente Eijsden-Margraten, waartoe het gehucht Bemelen behoort, heeft besloten dat het niet verantwoord is om met de kapitale bezuinigingen in het vooruitzicht een noodlijdende school overeind te houden. Na 160 jaar verdwijnt het basisonderwijs uit Bemelen. Bemelen zal nooit meer hetzelfde zijn zonder De Koelebösch.


We volgden het debat rondom de dreigende sluiting van De Koelebösch via twitter. Uit de tweets van @MijnHeuvelland viel op te maken dat het er tijdens het raadsdebat op de publieke tribune tumultueus aan toe ging. De VVD poogde met een motie van afkeuring de wal nog te keren. Het baat niet. Burgemeester Bronckers waarschuwt de geëmotioneerde toehoorders: "Geen geluiden meer, anders moet ik de tribune laten ontruimen! Wij zitten hier niet om de emotie te laten regeren, maar moeten ook naar de ratio kijken. Een school open houden moet haalbaar zijn."

In november vorig jaar had de onderwijsstichting Jong Leren, waar De Koelebösch onderdeel van is, al besloten dat het niet langer verantwoord is om de school open te houden. De ouders en leerkrachten waren ontstelt. De Koelebösch is namelijk niet zomaar een basisschool. "De school is het belangrijkste om Bemelen als dorpsgemeenschap te laten blijven bestaan", aldus de bewoners. Bij de gemeente Eijsden-Margraten probeerden zij financiele steun te krijgen. Dat is niet gelukt.

Een portret:
Vlak buiten Maastricht, aan de rand van het Maasdal waar de heuvels beginnen, ligt Bemelen. Het dorpje heeft een historie van landbouw: fruitteelt in de dalen en op de plateaus. Op de kalkrijke hellingen worden schapen gehoed. Respect voor Moeder Natuur is hier vanzelfsprekend. Rust, groen en ruimte: een ideale leeromgeving! Naast het kerkje ligt verscholen tussen het groen de Openbare Basisschool De Koelebösch.

Onze school in het groen is een groene school! Kinderen leren en leven actief tussen de natuur en met de seizoenen. Er komen tuintjes, een natuurspeelplaats, een kikkerpoel. We gaan samen tuinieren, koken, bakken en knutselen met natuurlijke materialen. En we gaan veel naar buiten: de bossen in, op bezoek bij de boer, hutten bouwen, en veel ravotten in de buitenlucht. Het is een brede school met een buitenschoolse opvang.




De andere kant van de werkelijkheid is dat de school nog maar 35 leerlingen heeft Vorig jaar waren dat er nog 41. En komend jaar zullen dat er nog weer minder zijn. De kosten en opbrengsten wegen in het huidige systeem niet meer tegen elkaar op.

Tot 2017 zal het aantal leerlingen in het primair onderwijs in de gemeente Eijsden-Margraten dramatisch afnemen. Tot meer dan 40%. Een ontwikkeling die zich pas rond 2020 lijkt te keren (zie grafiek. bron progneff).
Het is, mede of vooral gezien de noodzakelijke bezuingingen niet vol te houden in De Koelebösch te investeren, vindt een meerderheid in de gemeenteraad nu. Tot grote teleurstelling van de bewoners. Ouders, leraren en kinderen zijn verslagen. In plaats van de dagelijkse ontmoetingen aan de schoolpoort naast de kerk, zullen de kinderen voortaan in nabijgelegen gemeenten een school moeten zoeken. Het land verschraalt.   

Maar waarom zou in weerwil van de bolkingsdaling De Koelebösch per sé wel open moeten blijven? De Koelebösch is een school die een speciale plek inneemt in het dorp Bemelen. Ze vervult de rol van de dorpspomp. Maar niet alleen dat. Ook de manier van onderwijs is buiten-gewoon.

Einde van een idylle
Nu zowel de stichting Jong Leren als de gemeente hebben aangegeven geen heil meer te zien in de groene school komt er een einde aan iets dat een belangrijke schakel vormt in de lokale cultuur. Of zou er toch nog een mogelijkheid kunnen zijn om het schooltje open te houden? En deze vorm van streekgebonden onderwijs een plaats gegund is in de diversiteit van het Nederlands onderwijs?

De school neemt een voor de bewoners dermate belangrijke plaats in de dorpsgemeenschap in dat het haast folkloristisch lijkt. En dat is precies wat De Koelebösch tot zo'n bijzondere school maakt. Juist door haar onderwijsprogramma neemt zij actief een plaats in de dorpsgemeenschap in om verbinding met de dagelijkse omgeving aan te gaan. En de kinderen te laten beleven hoe die werkt. Daar steek je, zo gezegd, echt wat van op. Een manier van onderwijs die steeds vaker een hoog rendement opleveren als het gaat om de uitstroom naar HAVO en VWO. Een manier van onderwijs ook, die aansluit bij de wereld van de kinderen van vandaag. En die van de dorpsbewoners vraagt zich ervoor te willen blijven inspannen.

Een manier van onderwijs die het vandaag in Bemelen niet gegund lijkt.
Om 22.25 uur verlaten de dorpsbewoners zwaar teleurgesteld de raadzaal.
Ze waren kansloos vandaag. Na 160 jaar verdwijnt het basisonderwijs uit het dorp.

Voorstel tot sluiting basisschool Bemelen aangenomen: tien stemmen voor, vijf tegen. Drie afwezigen, een stemonthouder.

De klap komt hard aan in Bemelen.